Xáo tam phân (Paramignya trimera) được nghiên cứu về thành phần hóa học và nhiều hoạt tính sinh học như bảo vệ gan, chống oxy hóa, chống viêm, ức chế tăng sinh tế bào ung thư và kháng một số vi sinh vật. Các kết quả được trình bày dưới đây thu được từ phép thử hóa học, tế bào nuôi cấy hoặc động vật thực nghiệm; cần phân biệt với hiệu quả điều trị đã được chứng minh trên người.

Một trong những hướng nghiên cứu sớm là khả năng chống oxy hóa. Công trình năm 2015 của Nguyen và cộng sự cho thấy dịch chiết rễ xáo tam phân có hoạt tính chống oxy hóa trong các phép thử phòng thí nghiệm. Thành phần thu được và mức hoạt tính thay đổi theo dung môi, phương pháp chiết. Nghiên cứu về lá công bố năm 2017 cũng ghi nhận hoạt tính này, đồng thời nhận diện các hợp chất như rutin, quercetin và acid gallic. Đây là cơ sở nghiên cứu thành phần thực vật, chưa trực tiếp chứng minh tác dụng chống lão hóa hay phòng bệnh ở người. Nghiên cứu rễ, 2015, nghiên cứu lá, 2017.

Về tác dụng bảo vệ gan, Nguyễn Mạnh Cường và cộng sự công bố nghiên cứu năm 2016 trên chuột bị gây tổn thương gan bằng paracetamol. Các nhóm sử dụng cao chiết rễ có chỉ số men gan AST, ALT thấp hơn và tổn thương mô gan giảm so với nhóm gây độc không dùng cao. Cao methanol thể hiện tín hiệu rõ hơn cao nước trên một số chỉ tiêu. Tuy nhiên, đây là mô hình tổn thương gan cấp do hóa chất, với cao được dùng cả trước khi gây độc; kết quả chưa xác nhận khả năng điều trị viêm gan virus, xơ gan hoặc bệnh gan ở người. Nghiên cứu bảo vệ gan, 2016.

Hoạt tính chống viêm được khảo sát trong công trình năm 2017 về các hợp chất phân lập từ thân cây. Trên dòng tế bào vi đệm BV2 được kích thích gây viêm, một số chất làm giảm sự hình thành các chất trung gian viêm như NO và PGE₂. Ostruthin và ninhvanin còn ảnh hưởng đến biểu hiện của các protein liên quan phản ứng viêm. Những phát hiện này gợi mở hướng nghiên cứu cơ chế và phát triển hoạt chất, chưa phải bằng chứng sử dụng xáo tam phân để điều trị bệnh viêm thần kinh. Nghiên cứu chống viêm, 2017.

Một hướng khác là ức chế enzyme α-glucosidase, enzyme tham gia quá trình phân giải carbohydrate. Nghiên cứu năm 2017 ghi nhận các hợp chất phân lập từ rễ có khả năng ức chế enzyme này trong điều kiện thử nghiệm. Kết quả có ý nghĩa đối với việc sàng lọc chất có hoạt tính sinh học, nhưng chưa đủ để kết luận xáo tam phân giúp hạ đường huyết hoặc điều trị đái tháo đường trên người. Nghiên cứu hợp chất từ rễ, 2017.

Đối với tế bào ung thư, nhiều công trình ghi nhận dịch chiết xáo tam phân có thể làm giảm tăng trưởng tế bào trong phòng thí nghiệm. Nghiên cứu công bố trực tuyến năm 2018 trên tế bào ung thư vú MCF-7, ở cả mô hình hai chiều và khối cầu ba chiều, quan sát được hiện tượng chết tế bào theo chương trình. Công trình năm 2019 trên dòng tế bào ung thư vú VNBRCA1 cũng ghi nhận hiện tượng này khi xử lý bằng dịch chiết methanol từ rễ. Những kết quả đó hỗ trợ nghiên cứu tiếp theo, chưa chứng minh hiệu quả điều trị ung thư ở bệnh nhân. Nghiên cứu MCF-7, 2018, nghiên cứu VNBRCA1, 2019.

Công bố ngày 31/3/2020 tiếp tục ghi nhận tác động của dịch chiết lên tế bào ung thư gan HepG2. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng cho thấy ảnh hưởng trên tế bào không ung thư được sử dụng làm đối chứng. Vì vậy, không thể khái quát rằng dịch chiết chỉ tác động lên tế bào ung thư hoặc hoàn toàn an toàn với tế bào lành. Nghiên cứu HepG2, 2020.

Về hoạt tính kháng vi sinh vật, nghiên cứu công bố ngày 24/4/2020 ghi nhận tinh dầu lá xáo tam phân ức chế vi khuẩn Staphylococcus aureus, nấm men Candida parapsilosis và ký sinh trùng Trichomonas vaginalis trong phòng thí nghiệm. Nhóm tác giả không ghi nhận hoạt tính đối với các virus đã thử và đề nghị nghiên cứu thêm về an toàn trước khi phát triển ứng dụng lâm sàng. Nghiên cứu tinh dầu, 2020.

Trong các công trình được tổng hợp đến mốc thời gian này, chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả điều trị của xáo tam phân trên người. Hoạt tính của cao chiết, tinh dầu hoặc hợp chất phân lập cũng không tự động áp dụng cho trà hòa tan hay các sản phẩm có thành phần, cách chế biến khác. Những phát hiện đã công bố tạo cơ sở cho nghiên cứu tiếp tục về hiệu quả, độ an toàn và khả năng ứng dụng của loài cây này